Dynamic Dance Music and Film

Earthfall

Cyfarwyddwyr Artistig yn trafod Theatr Gorfforol

Mwy

 

Rosy

Daeth myfyriwr o Brifysgol Bath, Rosy Copping, i sgwrsio â’r cyfarwyddwyr artistig, Jim Ennis a Jess Cohen, ac i glywed eu syniadau nhw am ddawns a theatr gorfforol:

Allech chi ddweud ychydig yn fras am Earthfall?

Jess: Rydym yn gwmni theatr ddawns gorfforol. Rydym yn creu gwaith a ddyfeisir gan y cwmni ei hun ac yn ei gymryd ar daith yn genedlaethol ac yn rhyngwladol.

Jim: Rydym yn tueddu i weithio â chyfryngau traws-ddisgyblaethol, felly rydym wedi defnyddio ffilm  o’r cychwyn cyntaf. Felly hefyd gerddoriaeth fyw, testun, a’r hyn sy’n sail i’n gwaith bob amser, symud neu ddawnsio corfforol.

Sut fyddech chi’n diffinio’r term ‘theatr gorfforol’?

Jess:   Mae’n dibynnu ar eich safbwynt. Rydym yn defnyddio’r term ‘theatr gorfforol’ am nad yw disgwyliadau’r gynulleidfa, pan ddôn nhw i weld darn o ddawns, yn cyfateb â’r hyn a gyflwynir gennym ar y llwyfan.   Fodd bynnag, os ydyn nhw’n dod o gefndir theatr, mae pobl yn tueddu i feddwl ein bod yn gwmni ‘dawns’.   Mae’n well gennym gael ein diffinio fel ‘cwmni theatr gorfforol’.

Jim: I ni, mae’n fater o ymwneud â’r corff a chyfathrebu’n gorfforol â gwylwyr mewn gofod penodol.

Jess: I mi, mae dawns yn awgrymu absenoldeb naratif. Mae cyfathrebu naratif, naratif rhannol neu hyd yn oed newidiadau emosiynol, yn fy marn i, yn newid darn o fod yn ddarn dawns i fod yn rhywbeth sydd yn nes at sbectrwm y theatr a theatr gorfforol.

Jim: Rydym yn delio â naratifau cynnil neu naratifau darniog, felly mae’n debyg ein bod yn dod at bethau o safbwynt ôl-fodern, mewn gwirionedd, lle mae pethau’n ddarniog neu’n anorffenedig a lle mae angen symud ymlaen wedi hynny at y cam nesaf. Rydym yn creu gwaith bwriadol ddarniog.

Sut ydych chi’n mynd ati i ddyfeisio? Sut ydych chi’n dod o hyd i syniadau ar gyfer eich gwaith?

Jess: Mae tua 90% o’n gwaith yn seiliedig ar bynciau cymdeithasol neu ddyngarol neu yn ddehongliad o ffurfiau celfyddydol ar wahân i ddawns; pethau y gall unigolion uniaethu â nhw – ond gwaith y mae iddo gyd-destun rhyngwladol hefyd.

Jim: Rydym yn dechrau gyda chyfres o syniadau – neu un syniad yn unig. O’r fan honno, rydym yn dechrau casglu gwybodaeth. Rydym yn darllen yn eang. Rydym yn cofnodi nifer fawr o syniadau ac yn cadw mewn cof ein gwaith blaenorol, oherwydd rydym hefyd yn ymwybodol bod ein gwaith yn esblygu. Yna, daw’r cwmni at ei gilydd ac fe gaiff y syniadau eu dosbarthu ar ddarnau o bapur. Rydym yn rhoi ffilmiau i’r criw eu gwylio, a llyfrau i’w darllen a thasgau ymchwil. Rydym yn ceisio rhoi pethau ar waith bron ar unwaith. Yn gyffredinol, rydym yn dechrau â gofod gwag a dawnsiwr/perfformiwr a cherddor. Mae’r gerddoriaeth fyw a’r symud yn dechrau â thema ar gyfer byrfyfyrio, yna rydym yn dechrau tynnu elfennau at ei gilydd, hanfodion y datblygiad hwnnw. Yn aml, bydd yna gyfnod o rai dyddiau pan fydd y grŵp yn dod i arfer â’i gilydd os nad ydyn nhw wedi gweithio gyda’i gilydd o’r blaen; mae yna ddeinameg arbennig yn codi o weithio ar y cyd.

Sut mae eich ffyrdd o greu theatr gorfforol yn wahanol i’r dulliau a ddefnyddir gan gwmnïau sy’n creu gwaith dawns yn benodol neu weithiau theatr yn unig?

Jim: Mae gennym broses gyd-greadigol, rydym yn ceisio cyflwyno syniad o ddemocratiaeth greadigol. Rydym yn agored i newidiadau ar sail mewnbwn y perfformwyr. Dydyn ni ddim yn goreograffwyr absoliwt: mae pawb yn cyfrannu at y coreograffi.

Felly rydych yn hoffi gweithio fel grŵp?

Jess:   Ydyn, a thrwy waith byrfyfyr gallwn ddod o hyd i symudiadau diddorol iawn – y math o beth na allech chi ei ddychmygu cyn rhoi cynnig ar bethau. Weithiau, mae’n rhaid i ni gofnodi’r symudiadau hynny ar ffilm, am na fyddem ni’n gallu cofio sut y cyrhaeddon ni’r fan honno – ond gyda chymorth camera, gallwn ail-greu popeth. Felly, rydym yn fwy fel golygyddion – cyfarwyddwyr a golygyddion.

Jim:   Mae’n ddeialog, mae yna gyd-ddibyniaeth ac mae hynny’n bwysig iawn i ni. Y peth pwysig yn ein proses yw ceisio dod o hyd i onestrwydd y perfformiwr, er mwyn iddo fe neu hi allu amlygu’r hyn ydyw, neu ddod o hyd i hanfod y deunydd y mae’r perfformwyr yn ymwneud ag ef; eu perthynas nhw â’r gwaith.

Ydych chi’n meddwl taw mater o ganfyddiad yw’r gwahaniaeth rhwng theatr gorfforol a dawns, neu a yw hi’n fater o dechneg ac arddull?

Jim:   Mae rhai diffiniadau o theatr gorfforol yn deillio o’r ffaith na chafodd y perfformwyr eu hyfforddi fel dawnswyr, felly mae eu techneg nhw naill ai’n wahanol neu’n deillio o lu o wahanol ddisgyblaethau; maent yn defnyddio’u cyrff mewn modd sy’n cyfathrebu’n gorfforol ond heb ryw lawer o dechnegau dawns fel y cyfryw. Rydym yn tueddu i ddefnyddio pobl sydd wedi eu hyfforddi fel dawnswyr, am fod hynny’n caniatáu i ni dynnu ar “eirfa” ehangach o lawer wrth archwilio ein ffordd ni o weithio – dull sydd yn deillio o ddawnsio anhraddodiadol.

Jess: Rydym yn edrych am bobl sydd wedi’u hyfforddi ym myd dawns a phobl y mae ganddynt hefyd agwedd agored at symud; fe allen nhw fod wedi’u hyfforddi yng nghrefft ymladd hefyd, er enghraifft, yn ogystal â dawns.

 IMG_0809

Gweithio ar gynhyrchiad Chelsea Hotel yn Salisbury

Jess:   Mae yna wahaniaeth, on’d does, rhwng y ddau beth. Mae yna gwmnïau sy’n eu diffinio’u hunain fel ‘theatr gorfforol’ – fel Earthfall,   DV8, Volcano, a Frantic Assembly. Mae Frantic a Volcano yn dod at bethau o gefndir theatr a DV8 ac Earthfall yn dod o gefndir dawns. Maen nhw’n cael eu categoreiddio bob un dan faner ‘Theatr Gorfforol’, ond allwch chi ddim dweud taw dim ond y rhai o gefndir dawns ddylai gael eu galw ‘n yn gwmnïau ‘theatr gorfforol’, neu ddim ond y cwmnïau theatr. Mae yna wahaniaethau.

Iawn, gwych. Dw i’n credu fy mod i wedi gofyn pob un o fy nghwestiynau. Diolch i chi!

Back To Top »